Graats2

 

Aflevering 1: Jan. 1948

Ja leu, ie zult allemaol wal denken, wel zoel dat wen’n, mer ja, ie möt d’r mer noar ||nraoden. Noe za’k oe vertell’n, hoe dat ‘t komp, da’k ien dit krentke schrieve. Oep nen goden aovond, toen ik drok an ‘t melken was en mien SIENA an ‘t pannekook bakken, toon reup SIENA ineens:”GRAATS, doe mos ens efkes in de kökkenkomm’n. De keplaon is ter en dee wil oe sprekken”. Ik zeg: Loat de keplaon dan mer efkes wochten, ik mot d’r nog eene melken”. Toen ik ‘t melken daone har, gung ik naor de kökken, waor de keplaon nog zat te wochten. Ik zeg “ Goon’aovond, heer keplaon”. “Goon’avond, GRAATS” zeg de keplaon. ‘Heste ‘t werk of”. Ik zeg: Nee, nog nich, ik mot de vèèrken nog voeren, mer dee hebt nog wal ‘n half uur de tied. Dat betken kaf, wat ze kriegt, kunt ze nog wal op”. Toen begun de keplaon te lach’n en zèr : “Is dat dan kaf, war ie dee deers voort?” Ik zeg: “Joa keplaon, en nog lieder, oetkeersel oet de mölle zol eer better helpen dan disse rotsooi”. En zo praotten wie verdan. Miene SIENA har intusken nen droop koffie zef en  zo dreunken wie dan met ons dreiennen lekkere moond vol koffie. Toe’we de koffie ophadd’n, zèr de keplaon: “GRAATS, ik heb nog ‘n mooi werk veur oe”. Ik zeg: “Jao, dan kan best wen’n, mer ik bun um werk niks verlègen. Mien SIENA en ik hebt de hande hier wal vol en daorum, meneer keplaon, ik kan daags nog gin half uur vot”. Nee GRAATS, dat is ok nich neurig. Doe weets, dat hier in de Lutt’ ‘n krentken komt van het Thuusfront en noe har ik geern, das doe mie elke maond ‘n klein stukske in schreefs”. Ik zer d’r voort op: “Keplaon, daor kan niks van komm’n, want, ik bin dom geboor’n en heb d’r weinig bie leert”. Och GRAATS zeg de keplaon “ dat kaans doe makkelijk. Doe schrifs mer net, wat die in’n kop komp, b.v. òver dien werk en òver alle’s war d’r op  ‘n boer zo veurvalt, lao’k mie noe nich wat oep ‘n hals haal’n. A’k der eenmaol an begin, zit ik d’r an en ik kan ok geels nich wochten”.”GRAATS”, zeg de keplaon “aste ‘t aans nich doon wis, doot ‘t dan veur dee jongens in Indië. Joa, leu, toen begun ‘t mie toch ‘n betke te kroepen in de hoed, want toen dach ik wier an ons BETSKE het enigste junken van ons, dat bie ons is vot e’gaon oender nen zee van traonen en toen zeg miene SIENA: “GRAATS as ‘t ok de jongens in Indiëis, dan moste ‘t doon, as’t dan allenig nich kaans klaor krieg’n, dan help ik die wal”. En toen mos ik vanzölf wal van jao zegg’n, want ne vrouwe kan ‘n mannenhert gauw oaverhaal’n. En zo , leu, is ‘t komm’n, dat ik hier ‘n stukske in schrief”. Het valt anders nich har met, aj den helen dag met ‘n ploogstetin de haân loop’n hebt en dan ‘s aovonds nog met de pen aover ‘t papier hen mut. Mer ja, mien SIENA zèr: “GRAATS, doe kaans nog better schrieven, of as doe giender nog naor de zwarten hen mös”. “Och SIENA, wèès toch wiezer, zukke oale keerls as ik kunt ze daor nich mer gebroeken, dee hebt de rössels völs te groot, en daor ginder in dee hitte, daor könn’n ze wal beginnen te smelt’n, want het möt doar leuf ik na heet wènn’n”. Mer ja, leu, de wèèrld is ongeliek verdeeld, op de iene stèr is ‘t heeten op ne ànder koold; en zo is ‘t ok met ‘t werk’n, n, een’n geer naor stroom en n’ànder naor’t fabriek en zo geet ‘t verdan. Jongens, tot ‘n aander maol en ‘n Zaolig Niijjaor.               GRAATS.

Aflev.2: feb. 1948

GRAATS oet Lutt’ is wier an ‘t penn’n. Jao leu, het valt nig met, mèr ‘k hebt eenmaol lauwt  en dan mut ‘t mèr. Vandaag hek anders ontzettend drok west met ‘t laandwerk, want ak ‘t zuk weer blief, dan wiek token wek tuffel pott’n. Joao, iek zeg, ie mut wat doon veur ‘t dagelijks brood en de Zundagse stoet. Och joa, leu, nen boer hef oep ‘t ogenblik niks mèr te liên, want ze hebt in Holland wier wat ijs oetvun’n. De hoonder mot eerst legg’n en dan kriegt ze wat te vretten. Noe zol ik zegg’n, de hoonder könt wal vol hool’n, mèrde haans dan ik mot eerluk zegg’n, n’ônzen kump daags haost nig mèr oet ‘t hok en der bie, ik heb um verleden wek nog ‘n neit gebit kogt. Joa, iek zegt oe mèr, de boeren hebt noe niks mèr te liên, want temet dan könt ze wal bestoan van ‘t natuurschoon. As nen oalen wal oetroor’n wies, dan magdat nig, natuurschoon! Of as der ‘n paar oale pruuk’n van dann’n stoan hes, dies geern met de biel oender ‘t gat houwen wies, dan mag dat ok nig, natuurschoon! Iek heb lest es maol tegen zonnen keerl zegt: “Iek wil wal mien helen kotten diegt potten, as ie zovöl geld doon wilt, da’k mien hele lèven’n good bestoan heb”. Toen keek hee mie an, net of he zegg’n wol: “Doe zens nen ezzel, en doe bliefs nen ezzel”. En door ieshe met of-daamt. Joa leu, zo zient ze en zo blieft ze ok. Jongens ien apenland, hei oe mekaar al of-vraogd, wel den GRAATS ies? Ja jongens, ie zöltwal nig weten, mèr oons BETSKE, dee weet ‘t wal â, want van de wek hek nen breef kregg’n en doar schreef hé ‘t wal ien. Jongens, as ie ‘t wussen, dan zèrren ie wal: “Dat oale keerlke, kan dat nog schrieven?” Joa jongens, zo wied hek ‘t bracht ien de wéérld , schrieven kaânk en doar hoalt ‘t ok net met op. Jongs, at één van oe oons BETSKE zut, zegt hem dan, dat wie ne mooie koppel biggen bie ‘t oale vérken hebt, datteen. Dus, ai um zeet, dan zegie ‘t um effen. No jongens, het allerbeste, hoalt oe good, wie hoolt oons hier ok good, want loat gebuur’n wat wiel, ik zeg mèr zo, neen boer verhunger’n en nen vis verzoep’n dat valt nig met. Jongens, tot ‘n ander moal. GRAATS.

Aflev. 3 : mrt. 1948

Jongs hier he’j wier GRAATS oet De Lutt’. Dat schrieven valt nig met, aj zoe doem zint as iek. Want, wat heb iek noe leert. Oep de school, daor deer ik twee jaor oaver éne klas. Joa, dat was veur de sekurigheid. Och, daor zint er wel meer, dee dat daon’ hebt. Ien oerlog, doe haw’ ok controleurs, dee ien de déérde klas van de school komm’n waarn. Mèr het ies eenmaol zo ien de wèèrld, de doemste heren dee hebt de grootse tasken oender ‘n ààrm. Jongs in apenland, he’j daor ok nog van dee C.C.D. kèèrls? Aj der gen hebt, dan schrieft ‘t mèr ‘n maol, dan zuw d’r oe wal ‘n spul stuurn, want wie hebt d’r hierwal zo’n kleen bateljon aover. Mèr ja, wett’n mut der wèèn en bazen mut der blieven en daorum, of wie leu der oaver praot, het helpt oons toch niks. Ie mut mèr zo denken, den doemsten boer hef de diekste tuffel’n en daorum nig getreurt; het ies eenmaol zo en zo zal ‘t ok wal blieven. Jongs hoe geet ‘t oe daor met dee zwatten. Kön ie der oe met verdrègen of hebt ze der zich bie daal legd? Het werd ok tied, eant iek stun oep ‘n spronk um bie oe te komm’n en dan wik oe vertell’n, dat ze den kop ien mekaar harren kregen, mèr zee hebt groot geliek, dat ze het too gavv’n. Iek heb één breef naor Soekarno schreev’n en… doan was het met ‘t houwen. ‘N oerlog was tenminste ofloop’n, mèr vechten, dat dèèd ze nog wal luk verdan. Och jao leu, d’r wiel wat wèèn ien de wèèrld, as dit er nig ies, dan ies ter wal wat aanders. En noe ha’k haost wat vergett’n en das oons BETSKE. Iek heb lest a tegen miene vrouw zegd: At oons jong wier komp, dan is d’r gennen toeôê’n zo hoge of hee geet d’r oaver. Hee zal zien vel noe wal aarig verbraand hebb’n, meer nog as bie oons ien den St. Jaopke. Dan smeet hee zich wal ens oender ‘n boes, as de zun hoog stun, mer oender deenst daor geet’t: “Geef acht, voorwaarts mars!”. Och joa, ‘n jaor oender deenst, dat is veur dee jongs ‘n good ding, dat weet iek bie oendervinding. Ie weert er zo giftig van as ‘n peerd, wat zat haver krieg en niks dot. Noe jongs, iek hop, dat ‘t oe good mag gaon. Doot oe plicht as goeie Nederlanders en holt oe good. Tot de andere maond en de groeten van oen landgenoot. GRAATS.

C.C.D.=Charge Coupled Device (lading gekoppelde component)

St. Jaopke=Sint Jacob=25 juli=de rogge wordt geoogst.

Aflev. 4: April 1948

Jongens, doar geet ‘t wier hen, GRAATS is wier an ‘t pennen. Ik wet hoast nich wa’k schrieven zal. Allereerst kan ik oe wal vertell’n, dat mie de Poaseier good hebt smaakt. Ik heb d’r nich völ had, mêr 6, want miene vrouw zeg: “GRAATS wie duurt der nich völ etten, want anders kaank ter token wek gen lèvern”. Jao, en dan weet ie wal jongs, as de vrouw sprek, mot de man zwiegen. Jongs, ie hebt natuurlijk veurig moal allemoal De Schakel kregen en hoe vunn’ ie dat stukske van oons Betske? Ik mot eerlijk zeggen, ik vun ‘t verduveld mooi. Joa, zee zegt mangs, het geet van vader oep zoon. Heb ie ok zeen, dat wie ne motorclub hebt in De Lutt’? O man, as dat mangs heurs, het geet der deur as nen heksenkettel. Zee hoalt ok mangs ritten deur De Lutt’ oaver de binnenpèèdkes, mêr meesttied doot ze dat ien de oepdèèing, dan geft um besten deepe speurs; en as dan ‘n moal met d’ oale fiets vot wis, dan duurs hem wel  oep ‘n nak nemm’n.  Joa, zo doot ze, mêr wat wis der an doon, sport is sport en sport mut der blieven. Mêr ik hop toch, as het slecht is oep het pad, dat dee kèèrls met de motoren dan mêr oep de stoep blieft. Ja, iek proat der noe wal aover, mêr zo ik ‘t hemm’n wil, krieg ik toch nich.
Voetball’n, dat könt ze ok ien De Lutt’. Zundag stun iek doar an de lien te kieken en doe deden ze tegen Vass’. Kèèrls wat gung ter of, ‘t was net of ze veur Stalingrad zatten. Doar oep’n good moal kump der één van de Lutter spöllers anstoeven, (ik geleuf, dat he Beernd hetten) nemp den bal oep ‘n sloef en poesden der net  langs ‘n poal hen, 1-0. Keper en de hele kluit hing’n achter in ‘t net. Vass’ zèèr ok nog mangs: “Dat ies onze Kraak”. Mêr geleuf mêr, toen kraakten hee wal. Jan oep ‘n Tip wol nich mêr hemm’n, dat ze zo hard scheuten, want zien hoes steet heel wied der of en hee had het nich verzekerd tegen voetbalschade. Ik mag den kèèrl wal, den Jan oep ‘n Tip, hee kan mangs mooi lullen. En het mooiste van ‘n helen kroam is : veurig joar hebt ze van de 6 oavonden er 7 training had en toen bunt ze gen kampioen worden en noe traint ze nooit en noe bint ze ‘t hoast. As ze nog twee wedstrieden wint, tegen Soaseld en Ootmösken dan hebt ze den aap binnen. Iek hop, voetballers, da’j toer hoalt en noe, jongs ien ‘t apenland, tot ‘n ander maol.         Oen dorpsgenoot GRAATS.

 

Aflev. 5: mei 1948

Jongs, door geet ‘t wier hen, GRAATS ies wier an ‘t pennen. Ja leu, iek wil oe vertellen dat iek mie wat oep hals haalt heb. ‘n Schakel is nog mer pas omm’n en dan een paar dagen later kriegs wier bod: “ GRAATS, denks doe wal an GRAATS”. Mer ja, wat wies d’r an doon, wie mut mer zo denken: lauwe luus’ biet nig zeer. Ja jongs, Zundagmorgen, doe gung ter ontzettend deur ien De Lutt’. Toen maakte het muziekkorps ne rondgang. Iek leuv’ dat ze naor den Wubbelstad west bunt. ‘t Was werkelijk een mooi gezicht, toen ze der an kwammen marcheren. Zee hebt ok al de höörn laoten vernikkel’n en dan dee nieje petten, al stak den golden rand ok ‘n betken of bie dat nikkel, mer dat mag ‘m nig hind’ren. Ien één woord gezegd, het was mooi! As iek nog jong keerl was, dan gung iek ter hätstik bie, mer iek bun noe te aold en dat loop’n kan ‘k nig mer maken. Iek snap nig, dat er in De Lutt’ nich meer jongs bunt, dee doar wat veur veult. Jao jongs, eerlijk waor, toen iek het Zundagmorgen heurden, gungen mie de groezen over de hoed hen, joa iek wur der finoalweg koold van. Joa, wat leu ziet van oender tut boaven voel muziek. Doar heste noe dee jongs van ‘n Haanakker, dee stoat met muziek oep en goat wer met muziek noar berr’. Ja, dat ziet der eenmoal ien. Iek wet nog good, toen iek trouwd bin, toen hef ‘n oalen Jens nog spölt, iek wiel oe vertell’n, dat dèn der zwoenk ien kriegen kon en dan zat hee oep de oale eeken kist en dan met bosken met de veut’, dat het een lust was. Zoiets geet meesttieden van vaar’ oep zoon en woar ienmaol muziek in zit, daor iest met gin kluppel wier oet te houw’n.
Noe es wat anders. Iek praoten gistermiddag met nen voetballer en iek vreug um: “Jong, mös morgen nog stoten?”  En toen zèèr hee: ”Iek wet nog nig, der stun nog niks ien ‘t kèske bie de school”. No en toen was het al Zoaterdagmiddag. Joa, iek wiel oe vertell’n, dat ze hier nen vluggen secretaris hebt van de voetbalclub. De oepstelling - hek lest wal heurd - dee wodt Dinsdagoavonds al maakt dan kan het dus makk’lijk Donderdags ien ‘t kèske stoan. De meeste voetballers wödtnoe Zoaterdagsoavonds of Zundagsmorgens pas gewaar, dat ze stoten mot en dat ies te laat. Dus secretaris, de complimenten van GRAATS, zorg der noe veur, dat het er oep tied ien steet. Van wek hek zo heuren vertell’n, dat de jonge boeren oet De Lutt’ noar Hilversum wilt naor de studio. Noe kan iek mie ien de wèrld Gods nich indenken, wat ze doar doon wielt. Mer ja, dat kön wie oale leu nig mer begriepen. Mer eendeel wie’k oen zegg’n : at ze der hen goat, dan dörf ie de radio den helen dag wal aanstoan loaten, want d’r zient geleerde köpp’n bie en het kan best wèèn, dat er nog wal ien sprek veur ‘t microfoon. No jongs ien apenland, ie luustert mer ens good, of ie nog wat heurt disse moand mer iek denk dat ‘t een vuske wöt. Völ groet’n van oen doepsgenoot:            GRAATS. 
 

Aflev. 6: juni 1948

Jongs, hier hej wier den oalen GRAATS. Jao, der had dit maol haost niks van komm’n, want iek heb de griep luk ien de hoed had. Joa, jongs, iek was net zo sloerig ien’ rakkel. Mêr noe geet ‘t toch wal wier zo’n betken. Och joa, ik zeg mêr zo, onkroed vergeet nich. Mêr toch wur ie der nich better oep, ie kiekt net oet, as nen getrouwden sik ien de brandnetteln. Mêr ja, ie möt der oe mêr deur zetten.
Jongs, ie hebt misschien nog nooit iets heurt oaver de wandelsport van De Lutt’. Och jongs, dat ies zo’n mooi gezicht, at dee vrouwleu daor goat te stremmelen oaver de straot. Zee striedt as nen haan van dree stuver. Lest oep nen aovond, toen hadden ze, leuw ik, meneuvres; toen hak mie hoast nen papieren pokkel lacht. Ie mut wetten, zee hebt der ok nen trom oender ‘n kien hang’n, ien plaats van oep de bas. Mêr jongs, nich wieder oaver lullen, zie meent ‘t wal good. Ien deel  wil ik oe wal vertellen jongs, at ‘t van ‘t zommer nog bar heet wödt, dan wödt de purolzalf nog slim duur, want dan loopt zich alle wichter nen bik-eers.
Noe ies wat aanders. Van de wek ies een van oe kammerö wier komm’n ien De Lutt’; ie wett’t meschien al wal, Schal-Gräetske. Het ies precies hetzölfde oale piggel bleven. Wat gung ter of ien ‘n Wöbbelstad, toen ‘t junken ‘s aoms wier kwam. Jao, Gräetske hef ne mooie neije fiets kregen. Mêr het mooiste van dee fiets was, twee noabers hadden den kocht en toen mos natuurlijk de hele buurte betalen. Mêr loat wêên wat wil, Gräetske hef ne mooie fiets met al dee grappen. Ja jongs, was dee tied mêr doar, dat ie allemaol wer hier wannen. Oons Betske ok, het junken zit noe al oaver ‘t joar ien Indië. De tied, dee vlög hier vot, mêr veur oe zal ‘t wal nen helen zet duren. Jongs, oenthoalt dit van GRAATS, zet oe der deur hen en howt dee zwatten um ‘n kop, at ze zich nich recht broden wielt. Zondag haw hier ok wier de Sacraments-processie. Kearl, wat gungen dee k’nonnen wier an te plêren. Het was net of de Pruus vuur Moskou zat. Iek wiel oe vertellen jongs, De Lutt’ hef zwoare k’nonnen en ‘n zwoarsten heb ze nog nich broekt, ie wet wal, die doar veur de kerk steet. Joa, at ze dor met doot, dan ….heur ie niks. Noe, jongs, noe mok oetscheien, mêr ai oons Betske zeet, door um dan de groeten van mie en de vrouw. Tot ‘n ander moal.               Oen dorpsgenoot, GRAATS. 
 

Aflev. 7: juli 1948

GRAATS oet De Lutt’ ies wier oep ‘t appèl. Joa jongs, ik hoof mêr eenmoal ien de maond, mêr ie zölt alle dagen wal motten antrèèn. Och ja, iek zeg mêr zo : Ie mot mêr huul’n met de honden, woa’j met ien ‘n bos bint. Völle neij’s ies ter ien De Lutt’ ok al nich, want met de sport geet ‘t nich zo har mêr. De competitie ies ofloop’n. Joa jongs, sport ies het leefst wa’k zee. Mêr dat voetball’n, dat begint wal wier, want dee jongs van ‘t ierste elftal ligt genne Zundag stil, zee bint ommers kampioen worden van ‘t joar. Het geet anders al wier aardig oep het veurig joar an, toen hadden ze ‘s Zundags mangs twee vriendschappelijke wedstrieden tegeliek. En noe ies de competitie al zowat twee moand ofloop’n en noe hebt ze al ienmoal voetbald tegen Malden. Jao, ik wiel oe vertell’n doar leert ze van. Zee doot nog wal een maol wier, temet ‘n lesten Zundag veur as de competitie begint. ‘n Veurzitter wol wal geerne alle Zundagen, mêr hee hef gen schoon’. Wees wat, Jan, doe gees naor Henni Schoonmaker, daor kas wal ‘n paar neijen krieg’n Voetballers en bestuur, völ plezeer en de groeten van GRAATS. Joa, noe mok oe nog meer vertell’n en dat ies: het meziek van De Lutt’ hef Zoaterdag 26 juni, nen eersten pries kreeg’n in Nee. En wal met 50 punten. Toen ze ‘s oams wier kwammen, stun de hiele Lutt’ bij Scheper oep de straot, um eer oep te wochten. Iek har toovallig net noar Scheertoon west met mien boord en toen hek mêr zo lang efkeswocht bie Hasman veur de deur. Jongs, het gung der of van sprekk’n. Eersthef de burgemeister sprökk’n en toen kwam Jan van Tip veur ‘n droad. Den kan anders verrek mooi lullen. Iek kon ‘t nich goad verstaon, iek stun te wied achterof. Joa, en onze pas opgerichte Middenstands-verenigingwas ok present, wanr Hendrik Alberink sprak as veurzitter nog een kort weurke: Het hele meziek zat ien de bloom’n. Iek har ok nog wal geerne ‘n weurke zeggen wielt, mêr iek har de klomp’ an en de meschesterse boks en daorum dacht iek bie mie zölfs: “GRAATS hool ‘n bek diecht, want doe löps smerig ien de gaten” en daorum hek mie mêr stil hool’n. Oep eens zag iek ter ‘n peerd ankommen; iek meende dat het de ruiterclub was, mêr nee, het was Wolsems-Jens, dee bracht de tuffelspuit wierum naor ‘n bond hen. De vrouwleu van de korfbal en de wandelsport wazzen der ok nich, want dee laggen al ien ‘t bêr, wanr dee mosten Zundagsmiddags wier gengelen. Jao jongs en zo geet hier het lèven verdan en dat zal het bie oe ok wal doon. He’j ‘t hööi al ien doar? Ai ‘t nog neet ien hebt, dan loat der mêr ien van oe het efkes zeggen, dan kom iek ‘t oe wal ien haal’n. Jongs iek schei der met oet en iek wens oe het allerbeste en völ groeten van oen dorpsgenoot. GRAATS.

 

Aflev.8 aug. 1948

Ja jongs, GRAATS hef ‘t nog red um ‘n stukske kloar te kriegen. Ik heb anders nich völ tied had, want ik was slim drok met de rogg’. En het sliemste was, het was der zo hardstekke heet bie. Joa jongs, het mag doar wal heet wên, mêr nich zo slim as hier bie ons ien St. Joapke. Wie hebt hier ien De Lutt’ ok nog hoog bezeuk had, minister Mansholt. Joa, hee was hier bie Busken Heuke. Lest was hee ok bie ScheerToon en toen he’k der nog nen helen zet met proat. Ja jongs, met zukke leu proaten, dat kan’k good. Hee har ‘t der oaver,, dat het hier zo’n mooi natuurschoon was en dat de rogge zo mooi stun. Iek zeg : “Allemaol good en wal, mêr nen boer is ien diesen tied van ‘t joar nen martelaar en doe mags het leuven of nich, mêr de boeren dee zweet bie de  rogge meer, as ze ien ‘n Haag ien enen dag verzoept.” “Nou”, zeg hee, nu overdrijf je het wel een beetje; wat moeten wij mensen dan zeggen, die de hele dag achter de tafel zitten te prakkezeren.” Iek zeg : doe ziens der anders al glad boaven oep.” En toen ging hee de deur oet, want hee zol wal denken, met nen boer doar kan’k nich met proaten. Iek wol um anders nog wal meer ‘zegd hebb’n, mêr hee was mie te gauw vot. Dee heren komt hoer mêr ien De Lutt’ te logeren en as ze dan temet wier in ‘n Haag komt, dan hebt de knip wier leug en dan goat ze naor Lieftinck en zegt: “ Too jong, doe mos mie wier ‘n paar doezend doon, iek heb ‘t wier op.” En ons leu wödt dan wier van alle kaanten nen poot oettrokken. Zee schreev’n toen ‘n moal ien de kraante, dat de boer’n steun zollen kriegen van de regering. Waor blieft ze der met? Dee grote heren könt good proaten, mêr Jan Rap den kan krom liggen. Mêr ja, of iek der ok verdan oaver kanker, het helpt niks. De wereld ies ongeliek, den enen den wödt der deur drègen, den ander der deur slept. Jongs, iek mot wier naor ‘t knollenlaand, bouwen. Oep ‘n aander moal schrief ik wat mer.
Groeten van oen dorpsgenoot, GRAATS.

 

Aflev. 9 sep. 1948

Ja jongs, ie zölt oe allemoal mangs ofvroag’n: “den GRAATS, wel zoel dat wênn”. Jao en dat doot ze hier in De Lutt’ ok wal. ‘n Enen zegt:”den iest” en nen aander zeg wier: “den iest”. Mêr zo iek mangs zo löesterd heb, dan hebt ze het allemaol mis en dat is veur mie de meeste aardigheid. Den rechten Jacob, den könt ze nich vinden. En zeggen doo’k het nich, want dan kon ‘k mien naamder ok wal oender zett’n. Doarum, jongs in Indië en leu in De Lutt’, road der mér verdan noar. En noe mo’k efkes oetscheiên, want mien vrouw hef de pannekook gaar, doar wiel ik eerst efkes mien ransel van vol pakken….
Ziezo, dat zit wier oep de rechte stêr. Iek har ok eerluk honger, want ik heb den helen dag tuffel stokken. Joa, boe oe in Indië zöl ie ze der wal oet hebben. ‘T komp mie anders wal verdrèèid slech oet, dat oons Betske vot ies. ‘T jönken har mie mooi helpen könn’n met tuffel gardern, want dat stekken doar iest völs te mien veur. Mêr ja, doar ies niks an te doon, de jongs van de boeren dee möt ok oender deenst. Rugs-Jan ies verleden wek’ ok wier komm’n. Joa, as der toch wier komp van oons jongs iem zien geboorteplaats, dat ies toch wal luk antrekkelijk. Mêr ja, ienmoal komp den dag, jongs, dat ie hier allemoal wier ien De Lutt’ bunt; den enen luk gauw, den ander luk later, mêr kommen, dat doo ie der wal wier, boeten ongelukken natuurlijk.
Völ neijs ies hier ien de ofgelopen maond nich gebeurd. O ja, de voetbalclub hef ok nen bekerwedstried hoal’n. Der wördt spöld oender 4 clubs: De Lutt’, Deurningen, Rossum en DOS 2. En den oetslag ies as volgt: “…De Lutt’ hung onderan”. Dat kump, jongs, dat ze völ traint. Ik bun nen oalen keerl van 70 joar, mêr iek bun nich zo stief en langzaam as de voetballers. Mêr ja, dat kump temet nog wal wier, as ze de halve competitie mêr es wier spöld hebt. Jongs, loat iek der nich mêr oetflappen, want dan krieg iek het met de voetbalclub ien ‘t recht. Oep n’ander moal meer neijs. Jongs, de groeten van oen dorpsgenoot    GRAATS.

Aflev. 10: okt. 1948

Joa jongs, de feesten zint weer ofloop’n ien De Lutt’. Dat ies ok ‘n good ding, want de leu wazzen ok kaant van ‘t werk of. Der wazzen der alwat bie, dee zèèren: ze geet ‘t good, twee dagen werken en vief dagen feest. Toch mot ie de pet ofnemmenvuur dee keerls, dee doar met dee woningen an ‘t bouwen zint, doar bie het voetbalterrein. Dee hebt alle feestdagen werkt, behalve op 31 Aug. en 6 Sept. As zee zo opscheet, dan hebt ze dee wonningen tegen token joar Sunt Joapke wal kloar. Mêr ie mut ok nich oetflakken, het zint d’r ok dree. De latten dee der oep zit, zient net zo tegens verrot at ze de pannen der oep doot. Ien Losser, he’k wal zeen lest ien de krant, wilt ze der 30 huuze bie bouwen, dan hebt ze doar wal 10 joar werk an. Joa, alles bouwt ze ien Holland, pakhuuze, theaters, bioscopen en grote hotels, woar dee deftige leu ien ‘n stoolligt en  hier in De Lutt’ könt ze nog genne vereniging of parochiehoes kriegen. Doar ies de toneelclub ok altied an ‘t leren, mêr ne oetvoering geven, dat könt ze nich, umdat er genne zaal ies. De moffen hebt het oale hok van de been knapt, en wie hebt der nog genne wier stoan. Mêr ja, ak het good bekiek, dan loat ze ok nog mêr luk wochten, want oaver ‘n good joar, dan scheet um de Russen wier van de piennen. Ik snap nich, dat zich de leu ien de werld nich better verdrègen könt. Zee wielt al mêr grond en land hemm’n en at ze dood bint, hebt ze an zeum voot gnog en een linnen slat met ‘n hoalten vat. Joa jongs, oaver iene kant mag ie blie wênn’n, dat ie ien Indië zit, al ies het doar ok luk heet, misschien zit wie token joar ien Siberië en ‘t ies los kloppen en doar kom wie nich bie in ‘n zweet. Dan könt de jongs oet De Lutt’ ok zeggen: Wat geet ‘t derof, at ze met dat ies an het lodbösken zint. Ja jongs, ruzie ies der eenmoal en dat zal ok wal zo blieven. Jongs tot een ander moal.                                            GRAATS.

Aflev. 11: nov. 1948

Joa jongs, ik wiel mêr wier met de deur ien ‘t hoes vallen en mêr wier beginnen bie ‘t begin. Het veurige moal heb iek het had oaver de neie wonningen. Het schient, dat ze der wat van antrökken hebt, want noe zint de pannen der al oep. Joa, meesttieden aj het oaver de duuvel hebt, dan trèè ie um oep ‘n stet. Joa jongs, GRAATS har hoast vot west, want gisteren-middag ha’k haost mien nek brokken. Iek zal oe vertellen, hoe dat kwam. Gisteren was het Zoaterdagen toen moes ik veur twee dage knollen trekken en ien ‘t hoes halen. Good! Iene stöt-koar voel ha’k ien hoes; iek veur wierum um den tweeden te halen. Iek was kot bie ‘t laand en toen ineens, basta! Doar vleug GRAATS stèèl achteroaver van de oale koar of en doar has mie ligg’n met de heele keet. No kön ie wal noagoan, hoe dat kommen ies. Iek har den stok geels nich wier veur ‘n bak stokken. Ik zin bliej jongs, da’j het nich zeen hebt, want dan was oe de hoar bie berge oep ‘n kop stoan goan. Joa, zo kaans gauw wat kriegen, en at ‘t oe dan net geet as mie, dan heb ie alle proemen ien ‘n drek liggen. Disse moand he’k trouwens toch völ pech had. Eén drama wil ik oe ok nog wal vertellen, mêr ie möt der wieder nich oaver lullen. Verleden wek was der nen keerl van ‘n C.C.D. bie ons en dee har nen motor bie zich. Iek har natuurlijk alles good veur mekaar; joa, hee zèèr nog wal, dat iek het veurig joar anderhalf ponden ien ons te völ slacht har, mêr doar wol hee toch nich wieder oaver lullen. Joa, iek har nog wal nen goeien troffen. Mêr good, den keerl geet ‘n niendeur wier oet en hee wol oep ‘n motor goan. Iek zeg : “Meneer, mag iek doar es ‘n moal oep jagen.” Hee zeg voort van joa. En jongs, toen gung ‘t an. Hee maken ‘n mie an ‘t knappen en doar gung ‘t hen. “Jong”, zeg hee, “doe mos de koppeling los loaten “. Iek leut ‘n pruttel los en doar steuf het hele geval hen. Eerst met het ene hoorn deur nen roggehoop hen; het was net ‘n oale koo, dee an ‘t bessen was. ‘K har ok nog nen wagen veur de niendeur stoan. Iek had um de hele tied al waad, mêr doar ineens, baats! Doar jagde iek de oale wagen ien het vekken. ‘N oalen motor was kaant kapot en iek har nen dikken knoem’n an de hersens hangen. Zo iest mie goan met motor-rieden. Nee, dan kaan’k nog better ‘n moal van de stötkoar ofvallen, dat geet nog nich zo har. Joa jongs, zo wiel  der altied wat wèèn ien de wereld. Mêr der geet toch nich veur, dan da’j met de billenwagen doot, dan weet ie wis, dat ie den kop heel holt. Noe jongs, tot het ander moal. Oen dorpsgenoot,                    GRAATS.

Aflev. 12: dec. 1948

Jongs, doar geet ‘t wier hen. Joa, iek wil oe vertell’n, het valt nich met um ieder moal wat oep ‘t papier te krieg’n. ‘N moand is zo wier vot en dan geet ‘t mer wier: “GRAATS, denks doe wal an GRAATS?” En dan begien iek mer wier te schrieven. En toch jongs, mo’k zegg’n, dat ze hier ien De Lutt’ nich verget, dat he’k Zöndag met mien eigen ogen zeen. Iek was Zundagoavond ien de school en doar gung ‘t er na of, muziek, toneel en zang. Joa jongs, dat zingen was werkelijk mooi. Dee jongs dee zongen, dat oe de hoar oep de kop begön te kroep’n. Het hele muziekcorps van Lutt’ was der ter oepluustering. Dee keerlsdie bleuzen dat de pannen rapten oep de school. En toneel-spöln doar hebt ze ien De Lutt’ noe verdan hen ok slag van. 

Noe es wat anders, jongs. Het wödt noe zo zeutkes an winter en het vrös al mangs har. Mêr ie möt doar nich alles vervrezen loaten. Ai nich genog oep de bieten- en de tuffelkoelen hebt, dan möj der wat bie oep doon. En heb ie doar ok al slacht? Joa, noe verdan hen wödt ‘t tied, want de oasvleegen zölt doar noe ok wal hoast vot wen’n. Ons Betske hef mie lest schreeven, hee har zich zo duuvels houwen met zonnen zwatten. Mer hee har het wal wunnen. Keerl, toen begon mie ‘t blood te kokken ien de hoed. Ak den zwatten hier had har, dan zoel hee es zeen hemm’n, hoo gauw iek um moris leerd har. At temetfe dage luk langerwödt, jongs, dan wie’k es ne moal bie oe komm’n. Het is noe ‘s aoms al zo vroo duuster en iek mot er tegen melkenstiedwier wèèn, want miene vrouwe kan oep ‘t ogenblik nich melken, zee hef zich ien ‘n vinger snedden met pannekook bakken. Jao, dat hef ze mie tenminste zegt en dan zal ‘t ok wal woar wèèn. Mer, as iek kom, dan zal ‘k oe wal eerst èven bod sturen, want dan kön ie der nog ‘n betken oep rekk’n. Ie möt der wal veur zorgen, daj nog nen droop ien de fleske hebt. Jongs, iek wens oe ‘n zoalig Kerstfeest en ‘n gelukzoalig ni’jjoaren dan mer wier rot token joar!    oen dorpsgenoot:    GRAATS.